شورابه پسماندی که میتواند تبدیل به سرمایه شود
شورابه پسماندی که میتواند تبدیل به سرمایه شود
آیا تا به حال به این فکر کردهاید که پسماند آب شیرینکنها، همان آبی که پس از تولید آب شیرین از دستگاههای تصفیه آب که دور ریخته میشود، چه سرنوشتی پیدا میکند؟ در بسیاری از تأسیسات نمکزدایی، به این پسماند به عنوان یک مزاحم صرف نگریسته میشود، اما پژوهشهای تازه در دنیا نشان میدهد همین «پسماند» میتواند به یکی از منابع ارزشمند مواد معدنی تبدیل شود.
شورابه پسماند چیست و چرا اهمیت پیدا کرده؟
در فرایند نمکزدایی از آب دریا یا از آبهای شور زیرزمینی، معمولاً بخشی از آب ورودی بهصورت آب شیرین خروجی میگیرد و باقیمانده، به شکل آبی بسیار غلیظتر و شورتر از حالت اولیه باقی میماند و به دور ریخته میشود. این باقیمانده که در ادبیات فنی و صنعت آب به آن «شورابه» یا «Brine» گفته میشود، معمولاً حاوی غلظت بالایی از نمکها و عناصر معدنی محلول است، عناصری مانند منیزیم، کلسیم، پتاسیم، برم، لیتیوم و استرانسیم که ارزش بالایی میتواند داشته باشد.
شوربختانه روش رایج مدیریت شورابه در بیشتر تأسیسات، بازگرداندن آن به دریا یا دفن آن در چاههای عمیق است. اما این روشها بسیار هزینهبر هستند و از نظر زیست محیطی هم بدون چالش نیستند، چون افزایش غلظت نمک در نقطه تخلیه میتواند اکوسیستمهای آبی محیط اطراف را تحت فشار و تنش قرار دهد. حالا با رشد سریع صنعت نمکزدایی در سراسر جهان، حجم شورابه تولیدی هم روزبهروز بیشتر میشود و همین موضوع پژوهشگران را به فکر راهی تازه انداخته: به جای دفع این پسماند، چرا آن را به منبع درآمد و ماده اولیه صنایع دیگر تبدیل نکنیم؟
از پسماند تا ماده اولیه: چه عناصری قابل استخراج هستند؟
نکته جالب درباره شورابه پسماندها این است که غلظت برخی عناصر معدنی در آن، به مراتب بالاتر از آن چیزی است که در آب دریای معمولی وجود دارد. با استفاده از فناوریهای تغلیظ و جداسازی انتخابی، مانند رسوبدهی شیمیایی کنترلشده، تبادل یونی و غشاهای نانوفیلتراسیون تخصصی، میتوان عناصر زیر را از شورابه پسماند بازیابی کرد:
- منیزیم و کلسیم: با کاربرد گسترده در صنایع ساختمانی، سیمان و تولید مواد نسوز
- پتاسیم: بهعنوان یکی از عناصر اصلی کودهای کشاورزی
- برم: مورد استفاده در صنایع دارویی، مواد ضدآتش و برخی فرایندهای شیمیایی
- استرانسیم: کاربرد در صنایع سرامیک، شیشه و برخی تجهیزات پزشکی
- لیتیوم: عنصری که با رشد صنعت باتریهای قابل شارژ و خودروهای برقی، اهمیت اقتصادی فوقالعادهای پیدا کرده و امروز یکی از استراتژیکترین مواد معدنی دنیا محسوب میشود
استخراج لیتیوم از شورابه بهویژه در سالهای اخیر توجه زیادی جلب کرده، چون منابع سنتی این عنصر (کانیهای سنگی یا دریاچههای نمک) محدود و استخراج آن بدین صورت بسیار پرهزینه میباشد، در حالیکه شورابه پسماند در آبشیرینکنها به طور مداوم و به عنوان یک محصول جانبی در یک فرآیند اجتناب ناپذیر تولید میشود.
چرا شورابه پسماند میتواند در ایران اهمیت داشته باشد؟
ایران به دلیل موقعیت اقلیمی خشک و نیمهخشک، سالهاست با بحران کمآبی دست و پنجه نرم میکند و طی دهه اخیر، استفاده از دستگاههای تصفیه آب صنعتی به روش اسمز معکوس (RO) برای تأمین آب شرب و صنعتی در مناطق مختلف کشور، از سواحل جنوبی گرفته تا صنایع فولاد، پتروشیمی و نیروگاهی +، به شدت گسترش یافته است. طبیعی است که با افزایش تعداد و ظرفیت این تأسیسات، حجم شورابه پسماند تولیدی هم افزایش پیدا کند.
در حال حاضر بخش عمده شورابه تولید شده در صنایع ایران به روشهای سنتی مانند تبخیر در حوضچه یا در بهترین حالت به صورت تخلیه کنترل شده مدیریت میشود. اما با توجه به اینکه بسیاری از منابع آب شور و لبشور کشور، به ویژه در مناطق جنوبی و بیابانی، از نظر ترکیب مواد معدنی غنی هستند، بومیسازی فناوریهای بازیابی مواد معدنی از شورابه میتواند مزیت دوگانهای برای صنعت آب کشور به همراه داشته باشد. از یک سو کاهش بار زیست محیطی دفع شورابهها و از سوی دیگر ایجاد یک زنجیره ارزش تازه که پسماند یک واحد صنعتی را به ماده اولیه واحدهای دیگر (کشاورزی، دارویی، ساختمانی و حتی صنعت نوپای باتری) تبدیل میکند.
نقش طراحی درست سیستم تصفیه آب برای شورابه پسماند در آینده این فناوری
نکتهای که در این میان اغلب نادیده گرفته میشود، این است که پیششرط هر برنامه برای بازیابی مواد معدنی از شورابه، داشتن یک سیستم تصفیه و نمکزدایی است که از همان ابتدا به درستی طراحی و بهرهبرداری شده باشد. کیفیت پیش تصفیه آب ورودی، انتخاب صحیح ممبرانهای RO متناسب با شوری و ترکیب آب خام و مدیریت دقیق فشار و نرخ بازیافت سیستم، مستقیماً روی غلظت و ترکیب شورابه خروجی اثر میگذارد و همین موضوع، بازیابی اقتصادی مواد معدنی از آن را ممکن یا غیرممکن میکند.
به همین دلیل، شرکتهایی که در حوزه طراحی و ساخت تجهیزات تصفیه آب صنعتی + فعالیت میکنند، به مانند شرکت آواب صنعت که بیش از دو دهه تجربه در زمینه تولید و تأمین سیستمهای RO، UF و پیشتصفیه دارد، میتواند نقش مهمی در آمادهسازی زیرساخت لازم برای ورود چنین فناوریهایی به صنعت آب کشور ایفا کند. طراحی اصولی در خط تصفیه، همان نقطه شروعی است که میتواند در آینده، مسیر را برای بازیابی اقتصادی مواد معدنی از شورابه در واحدهای صنعتی ایران هموار کند.
آنچه تا دیروز صرفاً یک پسماند شور و دور ریختنی تلقی میشد، امروز در حال تبدیل شدن به یک منبع بالقوه اقتصادی است. با رشد صنعت نمکزدایی در جهان و در ایران، توجه به مدیریت هوشمندانهتر شورابه از کاهش اثرات زیست محیطی گرفته تا بازیابی عناصر ارزشمند آن میتواند به یکی از مسیرهای تازه توسعه پایدار در صنعت آب کشور تبدیل شود.
با کارشناسان ما در شرکت آواب صنعت همراه باشید و از این تکنولوژی نوین بهره ببرید. کارشناسان متخصص و مجرب آواب صنعت در کنار شما از نقطه اول تا خروجی اصولی بهرهوری از دستگاههای تصفیه آب صنعتی میباشند.
با ما با شماره تماس ۴۴۱۸۳۸۰۰-۰۲۱ ارتباط بگیرید
|
|
